Forma terapii oparta jest na bezpośrednim kontakcie indywidualnym osoby psychoterapeuty z pacjentem. Psychoterapia psychodynamiczna polega na budowaniu autentycznej i ustrukturalizowanej relacji między pacjentem a psychoterapeutą. Kluczowe znaczenie ma tutaj istnienie nieświadomości w funkcjonowaniu psychicznym człowieka i jej wpływu na jego życie: wybory, decyzje, zachowania, myśli i emocje. Dzięki towarzyszeniu pacjentowi w jego sposobie przeżywania rzeczywistości wewnętrznej oraz zewnętrznej, psychoterapeuta pomaga w odkryciu nieuświadomionych przyczyn dotychczasowych problemów. Psychoterapeuta pomaga rozpoznawać różnego rodzaju emocje i zachowania występujące w relacjach z innymi osobami. Są one często powodem różnego rodzaju trudności, które mają realny wpływ na codzienne funkcjonowanie, np. w pracy lub w domu.

Sesje psychoterapii są okazją do „spotkania z samym sobą”. Tematy, które są poruszane podczas wspólnej rozmowy wypływają z potrzeb oraz przeżyć pacjenta. Rozmowa psychoterapeutyczna opiera się na tym, co mówi pacjent. Ważne są jego myśli, uczucia, skojarzenia. Osoba terapeuty towarzyszy temu procesowi przysłuchując się temu, co mówi pacjent. Stara się go zrozumieć i podejmuje z pacjentem dialog mający wartość terapeutyczną.

Czas trwania terapii uzależniony jest od rodzaju problemu i celów psychoterapeutycznych wyznaczanych z pomocą terapeuty. Regularne spotkania o częstotliwości 1 lub 2 razy w tygodniu mogą trwać od kilku tygodni, miesięcy do kilku lat. Mniejszą ilość czasu może zajmować poradzenie sobie z trudnymi konsekwencjami przejściowego kryzysu w życiu osobistym. Jeśli jednak przyczyną cierpienia, dyskomfortu danej osoby są np. długotrwale działające na nią niekorzystne czynniki zewnętrzne lub traumatyczne wydarzenia mające silny wpływ na aktualną sytuację życiową – wówczas osoba może potrzebować długoterminowej interwencji terapeutycznej. Problem, z którym przychodzi pacjent zostaje zwykle wstępnie określony podczas spotkań konsultacyjnych (od 1 do 3 spotkań – w zależności od indywidualnej sytuacji).

Praca psychoterapeuty podlega zasadom etyki zawodu psychoterapeuty (również zasadom dotyczącym poufności zawodowej). Oznacza to, że treści poruszane w rozmowach zostają zachowane w tajemnicy między terapeutą a pacjentem (poza szczególnymi sytuacjami zagrożenia czyjegoś życia lub zdrowia).